Fikir basit: bir dosyaya not düş
Anthropic'in önerisi şu: ilerlemeyi bağlamın içinde tutmak yerine, bağlamın dışındaki kalıcı bir dosyaya yazmak. Bu dosya, bağlam sıkıştırıldığında ya da temizlendiğinde kaybolmuyor, çünkü zaten bağlamın bir parçası değil, dosya sisteminde duruyor. Bu, özellikle çok oturumlu işlerde her yeni oturumun sıfırdan başlamasını önlüyor.
Önceki yazıdaki temizleme ve sıkıştırma, bağlamın içindeki bilgiyi yönetiyordu. Bu yazı bir adım öteye geçiyor: bazı bilgiyi bağlamın tamamen dışına taşımak.
Anthropic'in kendi mühendislik rehberi bunu somutlaştırıyor: ajan (ya da biz), ilerlemesini bağlamın içinde tutmak yerine, bağlamın dışındaki bir dosyaya (örneğin bir NOTES.md) yazıyor1. Bu dosya, bağlam sıkıştırıldığında ya da temizlendiğinde kaybolmuyor, çünkü zaten bağlamın bir parçası değil, dosya sisteminde duruyor.
Bunun faydası, sıkıştırma sırasında yanlışlıkla önemli bir ayrıntının kaybolma riskini azaltması. Sıkıştırma bir özet çıkarıyor, bu da her zaman bir miktar bilgi kaybı anlamına geliyor. Ama kritik bir karar zaten ayrı bir dosyaya yazılmışsa, o karar sıkıştırmadan etkilenmiyor.
Somutlaştıralım
Haftalarca sürecek bir kod tabanı geliştirme işi düşünelim. Her oturumun sonunda "şu an nerede kaldık, hangi kararlar alındı, hangi yaklaşım denenip terk edildi" bilgisini bir dosyaya yazdırırsak, bir hafta sonra yeni bir oturum açtığımızda bu dosyayı okutup kaldığımız yerden devam edebiliriz. Bu bilgi bağlamın kendisinde kalsaydı, aradan geçen zamanda oturumlar sıkıştırılmış ya da tamamen kapanmış olabilir, kritik bir karar sessizce kaybolabilirdi.
Bunun canlı bir örneği: bu serinin kendisi
Bu tekniğin soyut kalmaması için elimizdeki en yakın örneğe bakalım: bu yazıları hazırlarken kullandığımız yöntemin kendisi. Bu kategorinin altında bir arastirma/NOTES.md dosyası var, yazı yazımı sırasında öğrendiğimiz editoryal dersleri (terim disiplini, kaynak tarihi disiplini gibi) oraya yazıyoruz. Bu notlar tek bir oturumun bağlamıyla sınırlı kalmıyor, gelecekteki oturumlarda da okunabiliyor. Aynı klasördeki learning-records/ klasörü de aynı mantıkla çalışıyor: neyi öğrendiğimizi, tek tek oturumların bağlamından bağımsız olarak kalıcı hale getiriyor.
Ölçülmüş fark: dosya tabanlı yaklaşım ile sıkıştırılmış bağlam
Bu, kavramsal bir tercih olarak kalmıyor. Ocak 2026’da yayımlanan bir çalışma, ilerlemeyi bir dosyada kalıcı tutan bir ajanla, aynı bilgiyi bağlamın içinde sıkıştırarak taşıyan bir ajanı 80 makalelik bir literatür taraması görevinde karşılaştırdı2. Fark büyük: GPT-OSS-20B, dosya tabanlı yaklaşımla ortalama 67,1 makaleyi kapsarken, sıkıştırılmış bağlamla sadece 3,2 makalede kalıyor, yaklaşık 21 kat fark. Claude-4.5-Sonnet, dosya tabanlı yaklaşımla 80 makalenin tamamını kapsarken, sıkıştırılmış bağlamla 27,7’de kalıyor.
Neden önemli?
Bu desen, özellikle çok oturumlu işler için değerli: bir işin tek bir sohbette bitmeyeceğini baştan biliyorsak (bir kod tabanını haftalarca geliştirmek, uzun bir araştırma projesi gibi), ilerlemeyi bağlamın kendisine değil, kalıcı bir dosyaya yazmak, her yeni oturumun sıfırdan başlamasını önlüyor.
Bu yazı 12 bölümlük bir serinin onuncusu. Önceki yazı: Bağlamı ne zaman temizlemeli, ne zaman sıkıştırmalıyız? · Sonraki yazı: İşi baştan, geniş bağlam gerektirmeyecek şekilde nasıl kurarız?
Kaynaklar
1: Anthropic, "Effective context engineering for AI agents", 29 Eylül 2025
2: Chenglin Yu, Yuchen Wang, Songmiao Wang, Hongxia Yang, Ming Li, "InfiAgent: An Infinite-Horizon Framework for General-Purpose Autonomous Agents", gönderim 6 Ocak 2026