Bir siteyi arama motorlarında ve yapay zekâ cevaplarında görünür kılmaya çalışırken ilk karşılaştığım şey teknik bir konu değildi. Terminolojiydi.
SEO’yu biliyordum. Sonra AEO çıktı, sonra GEO, sonra LLMO. Her biri ayrı bir uzmanlık gibi sunuluyor, her birinin ayrı bir araç seti ve ayrı bir fiyat etiketi var. Doğal soru şu: bunlar gerçekten farklı işler mi, yoksa aynı işin yeni ambalajları mı?
Cevap ikisinin ortasında ve tam olarak nerede durduğu önemli. Çünkü bu ayrımı yanlış kurmak, ardından gelen bütün rakamları kıyaslanamaz hale getiriyor.
Önce tanımlar
SEO (Search Engine Optimization) arama sonuçlarında sıralanmakla ilgileniyor. Ölçüsü: sorgu yazıldığında sayfanız kaçıncı sırada çıkıyor, kaç tıklama alıyor.
AEO (Answer Engine Optimization) yapay zekâ asistanlarının cevaplarında kaynak olarak gösterilmekle ilgileniyor. Ölçüsü: ChatGPT, Gemini ya da Google’ın AI Overviews’u bir cevap üretirken sayfanızı alıntılıyor mu?
GEO (Generative Engine Optimization) pratikte AEO ile aynı şeyi anlatıyor. Farklı iki isim, tek bir iş. Akademik literatürde GEO daha yaygın, ajans dilinde AEO.
LLMO (Large Language Model Optimization) çoğu zaman yine aynı şeyin dördüncü adı olarak kullanılıyor. Ama bazen farklı bir iddiaya işaret ediyor: modelin cevap anında kaynak çekmesine değil, modelin kendi eğitim verisine girmeye çalışmak. Aradaki fark önemli, çünkü ikincisi üzerinde neredeyse hiç kontrolünüz yok. Eğitim verisi kapalı, ne zaman güncellendiği belirsiz ve bir sitenin oraya girip girmediğini ölçmenin bir yolu yok. Bu yazıda LLMO’yu ayrı bir başlık olarak ele almıyorum, çünkü elimizde ölçülebilir bir tarafı yok. Terimi duyduğunuzda tek soru şu olsun: cevap anında kaynak gösterilmekten mi bahsediyorsunuz, yoksa eğitim verisinden mi? İkincisiyse, satılan şeyin ölçüsü de yok demektir.
Özetle üç isim aynı işi, biri de ölçülemeyen bir iddiayı anlatıyor. Fark tek cümlede: SEO sıralanmayı, AEO alıntılanmayı ölçüyor. Bunlar da sandığınızdan daha az örtüşüyor.
Tarif etmek yerine göstereyim. Aynı cümleyi üç yere sordum:
5 kişilik bir tasarım ajansı için sosyal medya planlama aracı arıyorum, aylık bütçem 50 dolar. Hangisini önerirsin?
Sınır tam olarak şurada:
Ekran 1 baştan sona SEO. Yapabileceğin tek şey o listede yukarı çıkmak.
Ekran 2 ikisinin birden olduğu yer. Sayfanın en üstündeki cevap bloğu AEO, hemen altından başlayan mavi link listesi SEO. Aynı sayfa, aynı sorgu, iki ayrı yarış. Bu yüzden “AI aramayı öldürdü” cümlesi yanlış. Google ikisini üst üste koydu.
Ekran 3’te SEO’nun alanı hiç yok. Liste yok, sıra yok, tıklanacak bir sonuç yok. Geriye yalnızca cevabın içinde geçmek kalıyor.
AEO, ekranda cevabın yazıldığı yerde devreye giriyor. SEO ise cevabın altında ya da yanında duran liste neredeyse orada. Üçüncü ekranda o liste ortadan kalktığı için SEO’nun tutunacağı bir yer de kalmıyor.
Birinci ekranda küçük ama can alıcı bir ayrıntı var. Sonuçların altında Google’ın kendi notu duruyor: “Eksik: Hangisini önerirsin?”, üstü çizili. Bir sonuçta da “Eksik: arıyorum, dolar.” Google cümlenin bir kısmını eşleştiremeyip atmış. Aynı cümleyi AI’a sorduğunda bütçe de, ekip büyüklüğü de cevaba giriyor.
İkinci ve üçüncü ekranda dikkat edilecek şey markaların cümlenin içinde olması. Klasik aramada kazandığın şey listede bir sıra, burada kazandığın şey cevabın kendisinde geçmek. Okuyucu çoğu zaman hiçbir yere tıklamıyor.
Ama asıl mesele üçünü yan yana koyunca çıkıyor.
Sıralanan siteler ile alıntılanan siteler aynı değil. Klasik sonuçların üstünde Influencer Hero, Planable ve ClickUp var. AI Bakışı’nın gösterdiği kaynaklar ise Web Tonic, Buffer, Capterra ve automationtailor. Yani klasik sonuçların tepesindeki üç site, AI Bakışı’nın ekranda gösterdiği kaynakların arasında yok.
Marka listeleri de tam örtüşmüyor. Google’ın AI Bakışı Buffer, Publer ve SocialPilot diyor; Perplexity SocialPilot, Buffer ve Kontentino. İkisi ortak, üçüncüsü farklı.
Bunu bir ölçüm değil, tek bir örnek olarak okuyun. Kaynak çiplerinin arkasında “+3” diye gizlenmiş, ekranda görünmeyen siteler de var. Ama az sonra vereceğim rakam tam olarak bunu ölçüyor ve aynı yöne bakıyor.
Google’ın kendi cevabı
Mayıs 2026’da Google Search Central bu soruya doğrudan cevap veren bir belge yayınladı. Pozisyon net: AEO ve GEO ayrı bir disiplin değil, hâlâ SEO.
Aynı belge, o dönemde en çok satılan bazı AEO taktiklerini de gereksiz ilan ediyor:
llms.txt: AI botlarına özel yönerge dosyası. Google resmi bir sinyal olarak kabul etmiyor.
İçeriği yapay şekilde parçalara bölmek (chunking): gerek yok.
AI’a özel şema işaretlemesi: gerek yok.
Bu üçü sektörde uzun süre “AI çağının yeni SEO’su” diye satıldı. llms.txt için elimizde bir de saha verisi var. 137 bin domain taramasında sitelerin %28’i dosyayı yayınlamış, %97’si hiçbir AI botu tarafından okunmamış. Bu rakam tek kaynaktan geliyor ve bağımsız doğrulaması yok, o yüzden yön göstergesi olarak okuyun. Ama Google’ın açıklamasıyla aynı yöne bakıyor.
Bir dipnot. Haziran 2026’da Google “Do you need an SEO?” rehberini güncelleyip AEO/GEO’yu meşru bir SEO hizmet kategorisi olarak adlandırdı. Yani “ayrı disiplin değil” demek, “böyle bir şey yok” demek değil. Sınırın nerede olduğu hâlâ oynuyor. Bu ikinci bilgi Google’ın kendi sayfasından değil aktarımdan geliyor, o farkı belirtmek gerekiyor.
Ama ölçtükleri gerçekten farklı
Google “ayrı disiplin değil” derken haklı. Yapılacak iş aynı: iyi içerik, düzgün teknik yapı, tanınırlık.
Buna rağmen ölçtükleri şey aynı değil ve bunun ölçülmüş bir karşılığı var.
Google kendi AI Overviews’unda bir cevap üretirken gösterdiği kaynakların %38’i ilk 10 sonuçtan geliyor. Yani %62’si gelmiyor. 863.000 arama sonucu sayfası ve 4 milyon sayfa adresi üzerinde ölçülmüş. (Ahrefs, Mart 2026)
Tek bir cümleye indirgersek: iyi sıralanmak, alıntılanmayı garanti etmiyor. Aynı işin iki ayrı sonucu var ve ikisini ayrı ayrı ölçmek gerekiyor.
“Ayrı disiplin değil ama ayrı ölçüm” cümlesi burada oturuyor.
Bu alanda dolaşan başka örtüşme rakamları da var, mesela %12 ve %76. Üçü de doğru ama üçü farklı şey ölçüyor ve sektörde sürekli birbirinin yerine kullanılıyorlar. Neden bu kadar kolay karıştıklarını ikinci yazıda tek tek açıyorum. Burada tek bir rakama, en yenisine ve en büyük örneklemlisine yaslanmayı tercih ettim.
Pratikte gerçekten değişen ne
Alıntılanma mekaniğine dair elimizde iki bağımsız çalışma var ve ikisi de aynı yöne bakıyor:
ChatGPT’de: alıntıların %44,2’si içeriğin ilk %30’undan geliyor. 1,2 milyon cevap, 18.012 doğrulanmış alıntı. Kevin Indig’in çalışması. (Growth Memo, Search Engine Land aktarımı)
Google AI Overviews’ta: ayrı bir ekibin aynı ölçümü %55 veriyor, ama yalnızca 100 alıntı üzerinde. (CXL)
Rakamlar farklı ama yön aynı, cevap sayfanın başında olmalı. Klasik SEO yazısı sonuca doğru inşa eder, önce bağlam kurar. AI alıntılaması bunun tersini ödüllendiriyor.
Bu kadarı gerçek bir davranış değişikliği ama ayrı bir isim gerektirmiyor. Yalnızca yazma sırasını değiştiriyor.
Nerede durmalı
Pratik özet:
Ayrı bir ekip mi gerekiyor?
Hayır. Google ayrı disiplin saymıyor.
Ayrı bir bütçe kalemi mi?
Hayır. Aynı işin ikinci bir ölçümü.
Ayrı bir teknik iş mi?
Neredeyse hayır. llms.txt ve AI’a özel şema gereksiz.
GEO ve LLMO ayrı şey mi?
GEO aynı işin başka adı. LLMO eğitim verisi anlamında kullanılıyorsa ölçülemez, satın alma.
Hiç mi değişmiyor?
Değişiyor: cevabı sayfanın başına koyun ve alıntılanmayı sıralamadan ayrı ölçün.
Yani birisi size AEO’yu tamamen yeni bir dünya olarak satıyorsa, ilk kontrol noktası Google’ın kendi belgesi; satılan taktik llms.txt ise cevap muhtemelen hayır.
Buradan çıkan asıl mesele
Bu yazıyı yazma sebebim terminoloji sevgisi değil. Şu: SEO ve AEO farklı şeyler ölçtüğü için, bu alanda dolaşan rakamlar sürekli birbirinin yerine kullanılıyor.
Yukarıda değindiğim %12, %38 ve %76’yı yan yana koyup “biri yanlış” demek çok kolay. Üçü de doğru. Farklı motorları, farklı sorguları ve farklı yönde koşullu olasılıkları ölçüyorlar.
Bu, alanda gördüğüm bozulmanın yalnızca ilk çeşidi. Dördünü ve nasıl fark edileceğini ayrı bir yazıda topladım, SEO ve AEO’da doğru rakam, yanlış cümle. Ardından da geriye ne kaldığını: SEO ve AEO için ne yapmalı?
Bu yazı üç bölümlük bir serinin ilki.
1. SEO, AEO, GEO, LLMO: yeni bir disiplin mi, yeni bir isim mi? · buradasınız
2. SEO ve AEO’da doğru rakam, yanlış cümle
3. SEO ve AEO için ne yapmalı? Kanıt seviyesine göre bir liste
Kaynaklar
Google’ın resmi pozisyonu · Google Search Central, “A new resource for optimizing for AI experiences” · 15 Mayıs 2026
Haziran güncellemesi · Digital Applied aktarımı · 5 Haziran 2026 · tek kaynak, birincil sayfa doğrulanmadı
%38 örtüşme · Ahrefs, “38% of AI Overview Citations Pull From The Top 10” · 2 Mart 2026 · 863.000 arama sonucu sayfası, 4 milyon sayfa adresi · yazının yaslandığı rakam bu
%12 örtüşme · Ahrefs, “Only 12% of AI Cited URLs Rank in Google’s Top 10” · 11 Ağustos 2025 · 15.000 uzun kuyruk sorgusu (cümle halinde yazılan uzun aramalar) · veri bir yaşından büyük, yazıda kanıt olarak kullanılmadı, yalnızca ikinci yazıya devredildi
Alıntıların içerikteki konumu · iki ayrı çalışma, iki ayrı motor:
Kevin Indig, Growth Memo · ChatGPT · 1,2 milyon cevap, 18.012 alıntı · %44,2
CXL · Google AI Overviews · 100 alıntı · %55
llms.txt saha verisi · Ahrefs, Haziran 2026 · 137 bin domain · tek kaynak, bağımsız doğrulaması yok