Bir web sitesinin arama motorlarında ve AI cevaplarında nasıl göründüğünü araştırdım. Pratik bir ihtiyaçtı. Elimde gerçek bir site var ve bu alanda dolaşan tavsiyeler birbirini tutmuyordu.
Terimleri ayrı bir yazıda topladım, SEO, AEO, GEO, LLMO: yeni bir disiplin mi, yeni bir isim mi? Buradaki tek gerekli bilgi şu: SEO sıralanmayı ölçüyor, AEO alıntılanmayı. İkisi ayrı disiplin değil ama ayrı şey ölçüyorlar ve aşağıdaki karışıklığın büyük kısmı tam buradan doğuyor.
İki tarafı birden okudum. Bir yanda araştırmaların kendisi, diğer yanda aynı araştırmalar ajans tekliflerine, LinkedIn paylaşımlarına ve araç blog yazılarına geçtiğinde ne hale geliyor.
İkisi aynı şeyi söylemiyordu.
Birincil çalışmalarda uyarılar, veri toplama tarihleri ve örneklem sınırları vardı. Aktarımlarda bunların yerini kesin cümleler almıştı. Şunu yapın, bunu bırakın. Veri bilimi ekibi yönetiyorum, günüm bir sayının neyi ölçtüğünü sormakla geçiyor. O yüzden her rakamın izini kaynağına kadar sürdüm: kim ölçmüş, neyi ölçmüş, ne zaman ölçmüş.
Asıl mesele SEO’yu bilmemek değilmiş. Rakamlar kaynaktan bana gelene kadar bozuluyordu, üstelik rastgele değil, tekrar eden dört yolla.
Bu yazı SEO öğretmiyor. O dört yolu, her biri için gerçek bir vaka açarak gösteriyor. Alan SEO ama mekanizma her yerde aynı. Kendi alanınızda da tanıyacaksınız.
Vaka 1: Aynı ekip, üç rakam, hepsi doğru
Kim ölçüyor: Ahrefs, SEO araçları üreten ve kendi verisini düzenli yayınlayan bir şirket. Aşağıdaki iki çalışmanın da yazarları arasında aynı iki araştırmacı var: Louise Linehan ve Xibeijia Guan.
Ne ölçülüyor: Bir yapay zekâ bir soruya cevap verirken kaynak gösterdiği sayfaların ne kadarı, aynı soru Google’a sorulduğunda ilk 10 sonuçta da çıkıyor? Buna kısaca örtüşme diyorum.
Aynı ekibin iki çalışmasından bu tek soru için üç rakam çıkıyor: %12, %38, %76.
İlk tepki “biri yanlış” olur. Hiçbiri yanlış değil. Üçü farklı şey ölçüyor.
Birinci çalışma, Ağustos 2025. Ölçtüğü motorlar ChatGPT, Gemini ve Copilot. 15.000 uzun kuyruk sorgusu üzerinde. (Uzun kuyruk sorgusu: “ayakkabı” gibi tek kelimelik aramalar değil, “düz tabanlar için koşu ayakkabısı” gibi uzun ve özgül aramalar. Az kişi arar ama arayan tam olarak ne istediğini bilir.)
%12: bu üç asistanın kaynak gösterdiği bağlantıların Google ilk 10’da da çıkma oranı.
İkinci çalışma, Mart 2026. Ölçtüğü motor yalnızca Google’ın kendi AI Overviews’u. 863.000 arama sonucu sayfası, 4 milyon sayfa adresi.
%38: AI Overviews’un kaynak gösterdiği sayfaların ilk 10’da da yer alma oranı.
%76: aynı ölçümün Temmuz 2025’teki hali. Ayrı bir çalışma değil, ikinci çalışmanın içinde önceki durum olarak raporlanıyor.
Üç ölçümde de motorlar, sorgu kümeleri ve tarihler farklı. %76’dan %38’e düşüşün açıklanmış bir mekanizması da var: Google sorguyu alt sorgulara bölüp alıntıları genişletilmiş sonuçlardan çekmeye başladı. Bunun teknik adı query fan-out, yani sorgunun yelpaze gibi açılması. Siz tek soru yazıyorsunuz, arama motoru arka planda birkaç ayrı arama yapıp cevabı onların hepsinden topluyor.
Bozulma şurada: bu üç rakam sektörde birbirinin yerine kullanılıyor. Biri diğerini “çürütmek” için gösteriliyor. Oysa çürütme yok. Yalnızca farklı sorulara verilmiş farklı cevaplar var.
Sorulacak soru: bu oran hesaplanırken payda ne alınmış?
Vaka 2: Sebep mi, yoksa sadece belirti mi?
İddia: “Sayfanıza şema ekleyin, AI sizi daha çok alıntılar.”
Şema (İngilizcesi schema markup, Google’ın kendi belgelerinde structured data), sayfanın koduna gömülen ve ziyaretçinin görmediği etiketlerdir: bu sayfa bir tarif, bu bir ürün, fiyatı şu kadar.
Dayanağı gerçek bir ölçüm: AI’ın alıntıladığı sayfaların %53’ünde şema var. 6 milyon sayfa adresi üzerinde sayılmış. Rakam doğru.
Buraya kadar tavsiye makul görünüyor. Ama bu, çalışmanın yalnızca yarısı.
Aynı ekip ikinci bir şey daha yapmış ve bu vakanın tamamı o ikinci şeyde:
Gözlemsel ölçüm, hâlihazırda şeması olan sayfalara bakmaktır. Kimde varsa onu sayarsınız. Yukarıdaki %53 bu.
Müdahaleli ölçüm, şemayı sonradan ekleyip ne olduğunu izlemektir. Burada 1.885 sayfa şema eklemiş; hiç eklemeyen 4.000 benzer sayfa da karşılaştırma grubu olarak izlenmiş. İkisinin öncesi ve sonrası kıyaslanmış.
İkisi arasındaki fark şurada önemli: eğer şema alıntılanmanın sebebiyse, şemayı ekleyen sayfalarda alıntılanma artmalı.
Artmadı. AI Overviews −%4,6 · AI Mode +%2,4 · ChatGPT +%2,2. Üçü de sıfırın etrafında, biri hafif eksi.
%53 doğru bir rakam ama bir şeyin sebebini değil, belirtisini ölçüyor. Yazarların açıklaması da makul. Şema ekleyen siteler zaten teknik işini düzgün yapan, düzenli içerik üreten sitelerdir. Şema, iyi sitenin sebebi olmuyor; iyi siteyle birlikte bulunuyor. Bunun mekanizmasını gösteren ayrı bir çalışma da var. SearchVIU’nun Ekim 2025’te ChatGPT, Claude, Perplexity, Gemini ve Google AI Mode üzerinde yaptığı testte, yalnızca şemanın içinde duran bilgiler neredeyse hiç alınmıyor. Alınan şey, ziyaretçinin de gördüğü metin.
Kaynak: Ahrefs, “We Tracked 1,885 Pages Adding Schema. AI Citations Barely Moved.” (11 Mayıs 2026)
Şimdi asıl mesele. Bu iki ölçüm aynı makalenin içinde. Üstelik makalenin başlığı bile sonucu söylüyor. “Şema ekleyen 1.885 sayfayı izledik. AI alıntıları neredeyse hiç kıpırdamadı.”
Kimse bir şey saklamıyor. Saklamasına gerek de yok, çünkü aktarılırken zaten yarısı düşüyor: %53 yoluna devam ediyor, müdahale kısmı düşüyor. Geriye “şema ekleyin, alıntılanırsınız” kalıyor.
Kenar notu. Bu hata pazarlama tarihinin en pahalı örneklerinden birini de üretmiş. Coca-Cola 1980’lerde yudum testleri yapıyor ve insanlar Pepsi’yi tercih ediyor. Ölçüm düzgün, rakam gerçek. Şirket bunun üzerine formülü değiştirip New Coke’u çıkarıyor ve sonuç felaket oluyor. Sebep şu: yudum testi bir yudumu ölçüyor, oysa insanlar koca bir kutu içiyor. Daha tatlı içecek bir yudumda kazanıyor, bir kutuda kaybediyor. Yani ölçüm doğruydu; ölçtüğü şey, cevaplanmak istenen soru değildi. Malcolm Gladwell bu vakayı Blink‘in “Kenna’s Dilemma” başlıklı beşinci bölümünde anlatıyor.
Sorulacak soru: gözlemsel mi, müdahaleli mi?
Vaka 3: Çalışma doğru, muhatabı siz değilsiniz
İddia: “75.000 marka incelendi, marka bahisleri backlink’i 3’e 1 yeniyor. Backlink kovalamayı bırakın.” Bu yıl en çok dolaşan cümlelerden biri.
İki terim: backlink, başka bir sitenin size verdiği bağlantı. Marka bahsi ise adının bağlantı olmadan, düz metin içinde geçmesi.
Dayanağı gerçek bir ölçüm: marka bahisleri 0,664, backlink 0,218. Oran gerçekten üçe yakın. Rakamlar doğru.
Sorun oranda değil, oranın neyi gizlediğinde.
Manşet iki nokta arasındaki oranı anlatıyor; anlatmadığı şey her iki noktanın da eksende nerede durduğu.
Birincil kaynağı açtığımda üç şey daha çıktı, üçü de aktarımlarda yok:
Yazarların uyarısı kesilmiş. Metinde birebir şu var: “korelasyon ≠ nedensellik” ve “incelediğimiz faktörlerin tamamı Spearman ölçeğinde orta ile çok zayıf arası korelasyonlar gösterdi.” (Spearman, iki şeyin birlikte hareket etme derecesini ölçen bir katsayı. −1 ile +1 arasında değer alır: 0 ilişki yok demek, 1 tam birlikte hareket, −1 tam ters yönde. Buradaki 0,664 ve 0,218 bu ölçekte okunmalı.) Manşetlerin hiçbirinde yok.
Örneklem, tavsiyenin hedef kitlesini dışlıyor. Çalışma yalnızca belli bir otorite eşiğinin üstündeki, ayda 800’den fazla arama alan markaları içeriyor. “Backlink kovalamayı bırakın” tavsiyesinin yöneldiği yeni ve küçük siteler, bu çalışmanın evreninde hiç yok.
Ve bariz bir karıştırıcı değişken var: bilinirlik. Tanınmış bir marka hem daha çok bahsedilir hem AI cevaplarında daha çok çıkar. Bahis, çıkmanın sebebi olmayabilir; ikisi de aynı üçüncü şeyin sonucu olabilir.
Bir de tarih meselesi var. Çalışma 26 Mayıs 2025 tarihli, yani bu satırları yazarken on beş aylık. Aylık değişen bir alanda “bu yıl dolaşan iddia”, geçen yılın verisine dayanıyor.
Sorulacak soru: ben bu örneklemde miyim?
Vaka 4: İki link, tek kaynak
Bir iddiayı iki farklı sitede görünce doğrulanmış sayarız. Hakemsiz alanlarda bu refleks tutmuyor.
Kendi notlarımda “%12 örtüşme” rakamı Şubat 2026 tarihli bir siteye atıflıydı ve “tek kaynak” diye işaretlemiştim. Asıl kaynağı aradığımda çıkan şey: aynı verinin Ağustos 2025 tarihli orijinali. Şubat 2026’daki yazı bağımsız bir çalışma değil, yeniden paketleme.
Bir çalışmayı aktaran yazı, o çalışmanın kendisi sayılmaz. İki kaynağı saymadan önce ikisinin de kendi verisini topladığını doğrulamak gerekiyor; bu da göründüğünden çok daha sık başarısız oluyor.
Aynı yeniden paketleme, tarihi de siliyor. On beş aylık bir veri, 2026 tarihli bir yazının içinde “güncel” görünüyor. Aylık değişen bir alanda bu, rakamı kullanılamaz hale getiriyor.
Sorulacak soru: bu gerçekten birincil kaynak mı ve verinin kendisi kaç aylık?
Dört soru
Dört vakanın tamamı dört soruya indirgeniyor. Hiçbiri istatistik bilgisi gerektirmiyor.
Sonunda kendi siteme baktım
Bütün bunları öğrendikten sonra asıl işe döndüm. Elimdeki siteye ne yapmam gerekiyor?
Teknik listeyi tek tek geçtim. Başlıklar, açıklamalar, site haritası, sayfa yapısı, cevap blokları. Hepsi zaten yapılmıştı. Haftalardır aradığım şey orada değildi.
Google’ın kendi arama konsolunda gerçek durum şuydu: elli sayfanın ikisi indekslenmiş, 47’si “bulundu ama henüz taranmadı” durumunda. Google adresleri biliyor, gidip bakmaya değer bulmamış.
Yani teknik bir sorunum yoktu. Kimsenin o siteden haberi yoktu. Dürüst olmak gerekirse, bu problemi çözen kanıtlı bir taktik listesi de yok. Alanın en çok satış yapılan bölgesi tam olarak burası, en az kanıt olan yer de burası. Tesadüf değil.
Kapanış
Bu alanı ahlaksız bulmadım. Bulduğum şey daha sıradan ve daha yaygın. Hızlı büyüyen, hakemsiz ve ticari bir alanda, doğru rakamlar aktarıla aktarıla yanlış cümlelere dönüşüyor. Kimse yalan söylemiyor. Yalnızca her aktarımda bir uyarı, bir tarih ya da bir payda düşüyor.
Bu, kendi alanınızda da tanıdık gelmeli. Her sektörün “herkesin bildiği” bir istatistiği var ve çoğunun altında tek bir çalışma, bir karıştırıcı değişken ve birkaç yıl yatıyor.
Dört soru bedava. Sormaya değer.
Bu yazı üç bölümlük bir serinin ikincisi.
1. SEO, AEO, GEO, LLMO: yeni bir disiplin mi, yeni bir isim mi?
2. SEO ve AEO’da doğru rakam, yanlış cümle · buradasınız
3. SEO ve AEO için ne yapmalı? Kanıt seviyesine göre bir liste
Kaynaklar
Yazıdaki her rakamın birincil kaynağı, veri toplama tarihiyle birlikte:
%12 örtüşme · Ahrefs, “Only 12% of AI Cited URLs Rank in Google’s Top 10” · 11 Ağustos 2025 · 15.000 uzun kuyruk sorgusu
%38 ve %76 · Ahrefs, “Update: 38% of AI Overview Citations Pull From The Top 10” · 2 Mart 2026 · 863.000 arama sonucu sayfası, 4 milyon sayfa adresi
Şema: gözlem ve müdahale · Ahrefs, “We Tracked 1,885 Pages Adding Schema” · 11 Mayıs 2026 · 6 milyon sayfa adresi (gözlem), 1.885 + 4.000 sayfa (müdahale)
Marka bahisleri 0,664 / backlink 0,218 · Ahrefs, “An Analysis of AI Overview Brand Visibility Factors (75K Brands)” · 26 Mayıs 2025 · yalnızca otorite puanı 40’ın üstünde ve ayda 800’den fazla arama alan markalar
Pepsi Challenge ve New Coke · Malcolm Gladwell, Blink, 5. bölüm (”Kenna’s Dilemma”) · yudum testinin daha tatlı içeceği kayırması ve koca bardakta sonucun tersine dönmesi
Yeniden paketleme örneği · Evergreen Media, AEO rehberi · Şubat 2026 · bağımsız çalışma değil